Nəqliyyatda korona effekti nədir

Tərif: Korona effekti, kondüktörün etrafındakı hava iyonlaşması nəticəsində parlaq bir işıq yaranması və bu ilə birlikdə sızlantı səsi çıxması prosesini ifadə edir.

Hava, transmisson lənətləri arasında dielektrik ortam kimi xidmət edir. Başqa sözlə, hava, elektrik akımı gətirən kondüktörler arasında izolyator kimi funksiyon görür. Kondüktörler arasındakı cəlb olunan qəsdər voltajın dəyişən doğası olması halında, kondüktörler arasında zərurətli şarj akımı axır. Bu şarj akımı, transmisson lənətinin voltajını artırır.

Elektrik sahasının intensivliyi də şarj akımı nəticəsində artır. Elektrik sahasının intensivliyi 30 kV-dan az olduğu zaman, kondüktörler arasında yarandığı qədər induksiya olunan akım ihmal edilə bilər. Amma voltaj 30 kV-dan yüksələndikdə, kondüktörler arasındakı hava şarjlanağa başlayır və iletən funksiyaya başlayır. Kondüktörler arasına iskirlər yaranaqca, kondüktörlerin izolyasiya xüsusiyyətlərinin tamamilə pozulmasına qədər davam edir.

Mündəricat

• Korona effekti

• Korona formalaşması

• Koronaya təsir edən amillər

• Korona deyimindən olan mənfi təsirlər

• Koronanın minimalaşdırılması

• Mühüm nöqtələr

Korona Formalaşması

Hava mükəmməl bir izolyator deyil. Normal şərait altında də, onun içində sayda azad elektronlar və ionlar mövcuddur. Kondüktörler arasında elektrik sahası qurulduqda, bu ionlar və azad elektronlar bir güc təsiri altında olurlar. Nəticədə, onlar sürətlenir və müqabil istiqamətlərə hərəkət edirlər.

Hərəkət edərkən, şarjlanmış parçacıklar bir-birinə və yavaş hərəkət edən şarjsız molekulara tökürlər. Bu nəticədə, şarjlanmış parçacıkların sayı tez-tez artır, kondüktörler arasındakı havanın iletən xüsusiyyəti artıqca, son olaraq buraxılır. Bu an, kondüktörler arasında ark yarandığı anıdır.
Koronaya təsir edən amillər
Aşağıdakı amillər koronaya təsir edir:

• Təminat voltajının təsiri: Yüksək təminat voltajı, lənətlərdə daha böyük korona zəruriyyətini nəticələndirir. Düşük voltajlı transmisson lənətlərində, elektrik sahanın iyonlaşmayı dayandırmaq üçün yetəri qədər gücü olmayacağından, korona ihmal edilə bilər.
  Kondüktör səthinin vəziyyəti: Düzgün kondüktör, çirklənmiş birləyə nisbətən daha ümumi bir elektrik sahası yaratır. Toz, quruq, sırtlanma və s. səbəbindən meydana gələn kondüktör çirkliliyi, transmisson lənətlərindəki korona zəruriyyətini azaldır.

• Hava sıxlığının faktoru: Korona zəruriyyəti, hava sıxlığına düz müqayisədə orantılıdır. Hava sıxlığı azaldıqca, korona zəruriyyəti artır. Dağlıq ərazilərdəki transmisson lənətlər, düzləkdəkilərə nisbətən daha böyük korona zəruriyyətinə malik ola bilər, çünki dağlıq ərazilərdə hava sıxlığı daha azdır.

• Sistem voltajının təsiri: Kondüktörlerin etrafındakı elektrik sahasının intensivliyi, onların arasındakı potensial fərqinə asılıdır. Daha yüksək potensial fərq, daha yüksək elektrik saha intensivliyini və nəticədə daha belə bir koronanı nəticələndirir. Voltajın artması ilə korona zəruriyyəti artır.

• Kondüktörler arasındakı məsafə: İki kondüktör arasındakı məsafə, kondüktör diametrindən çox böyük olduqda, korona zəruriyyəti yarana bilər. Bu məsafə, belə bir limitə qədər uzadılanda, onların arasındakı dielektrik ortam azalır və korona zəruriyyəti azalır.

Korona deyiminin mənfi təsirləri

Korona effektinin mənfi təsirləri aşağıdakılardır:

• Səs zədəsi və qüvvə zəruriyyəti: Korona effekti səs zədəsi yaradır və bu səs zədəsi, kondüktör üzərində qüvvə zəruriyyətinin yanı sıra baş verir.

• Kondüktör titrəməsi: Korona effekti, kondüktörün titrəməsinə səbəb olur və bu, onun struktural bütövlüyünü uzun müddətdə təsirləyə bilər.

• Ozon yaradılması səbəbiylə koroziya: Korona ozon yaradır və bu, kondüktörün koroziyaya məruz qalmasına və ömrünün qısaldılmasına səbəb olur.

• Non-sinusoidal sinyallar və qüvvə endirmələri: O, non-sinusoidal sinyallar yaradır, bu da lənət boyunca non-sinusoidal qüvvə endirmələrinə səbəb olur və bu, lənətə qoşulmuş elektrik cihazlarının normal işləməsini pozuya bilər.

• Lənət effektivliyinin azalması: Korona tərəfindən yarandığı qüvvə zəruriyyəti, transmisson lənətinin ümumi effektivliyini ciddi şəkildə azaldır.

• Radiodan və TV-dən zədə: Korona effekti, radyo və televiziya sinyallarına zədə verə bilər, bu da əlaqə və yayım xidmətlərində pozulara səbəb olur.

Koronanın minimalaşdırılması

Korona, transmisson lənətlərinin effektivliyini azaldığından, onu minimalaşdırma ehtiyacı var. Aşağıdakı yollar, koronanın idarə edilməsinə imkan verir:

• Kondüktör diametrinin artırılması: Kondüktör diametrinin artırılması, korona zəruriyyətinin azaldılması üçün effektiv bir yoludur. Bu, boş kondüktör və ya alüminium kondüktör (ACSR) istifadə edilərək həyata keçirilə bilər. Bu növ kondüktör, diametrin artırılması ilə birlikdə, lazımi mexaniki qüvvə və elektrik iletən xüsusiyyətlərini də saxlayır.

• Lənət voltajının tənzimlənməsi: Transmisson lənətlərinin voltazı, iqtisadi amillərə əsaslanaraq təyin edilir. Kondüktörler arasındakı məsafəni artırmaqla, aralıq voltajı artırmaq mümkündür, lakin bu metod praktiki məhdudiyyətlərə malikdir. Məsələn, məhsul məsafəsi, inkişaf maliyyəti artır və struktura qalıcılığı problemlərinə səbəb olur.

• Kondüktör məsafəsinin optimallaşdırılması: Kondüktörler arasındakı məsafənin artırılması, induktiv reaktivitətin artması ilə birlikdə voltaj endirməsini artırabilir, amma məsafənin məhdud limitlər daxilində uyğun tənzimlənməsi, koronanın idarə edilməsinə kömək edə bilər. Koronanın azalması və qüvvə transmissonu üçün qəbul edilə bilən voltaj səviyyələrinin saxlanması arasında balans qoyulmalıdır.

Mühüm nöqtələr

• Aralıq voltaj: Bu, hava izolyatorunun pozulduğu minimum voltajı ifadə edir və koronanın başlaması ilə belirlənir. Bu voltaj eləncə, kondüktörler arasındakı hava iyonlaşır və korona yarana bilməz.

• Görünən aralıq voltaj: Bu, görünən koronanın başlaması üçün minimum voltajdır. Bu voltajdan aşağıda, korona görünməz səviyyədə davam edə bilər, amma koronanın xarakteristik işığı gözəl olmur.