Mühendisî Kontrol: Yani çi ye? (Dîrok wê)

چیە کۆنترۆڵ مهندسی

کۆنترۆڵ سیستێم مهندسی گرێکی له مهندسی دایە کە بە پاراستن و پێکهاتنی سیستێمەکان لەسەر بنەڕەتی نظریەکانی کۆنترۆڵ، بۆ دروستکردنی سیستێمێک کە ڕێژەی دڵخواز بە شێوازێکی کۆنترۆڵدا دابین دێت. بۆیە، گەرچە کۆنترۆڵ مهندسی یەکێکە لە هۆکارەکانی تێیدا لە جیهانی مهندسی برقدا فێربیت دەدەن، بەڵام یەکێکە لە هۆکارە چوارشێوە.

مهندسانی کۆنترۆڵ سیستێم بە شێوازێکی پێکهاتن و باشترکردنی سیستەمانی ئاویەکان کە پێکهاتن لە یەکێکی چەند چەشانەیەوە یان چەند چەشانەیەوە یان چەند چەشانەیەوە یان چەند چەشانەیەوە یان چەند چەشانەیەوە یان چەند چەشانەیەوە. بۆیە کۆنترۆڵ مهندسی بە چەند چەشانەیەوە سیستەمانی دایە کە پێکهاتن لە یەکێکی چەند چەشانەیەوە یان چەند چەشانەیەوە. ئەم سیستەمانە بە شێوازێکی گشتگیر دەناسرێن کە کۆنترۆڵ سیستێم.

کۆنترۆڵ سیستێم مهندسی بە شێوازێکی پێکهاتن و باشترکردنی سیستەمانی بۆ گرنگکردنی شێوازی دابین و باشترکردنی پایداریی سیستەمان.

دوو رێگای کۆنترۆڵ سیستێم هەن: رێگای کلاسیک و رێگای نوێ. مۆدێلی ماتماتیکی سیستەمان بە شێوازێکی یەکەم بە دەست دەداوات و دواتر بە شێوازێکی تاوتوێکردن، پێکهاتن و تاقیکردن. شێوازە گرینەکان بۆ پایداریی بە شێوازێکی تاوتوێکردن و دواتر بە شێوازێکی باشترکردن.

لە رێگای کلاسیکدا، مۆدێلی ماتماتیکی زۆرتر لە خولەکی کاتدا یان خولەکی فریکانسدا یان خولەکی تەختەدا پێکهاتن. پاسەی یەکەمی سیستەمان بە شێوازێکی کاتدا دیفرەنسیالی بە شێوازێکی تاوتوێکردن بۆ گەڕانی کاتی بەرزبوون، % گەورەبوون، وەک. لەپلاس ترانسفۆرم زۆرتر لە خولەکی فریکانسدا بە کاردێکی تاوتوێکردن بۆ گەڕانی بەرزبوونی کاتی کەم، فازی ماڵ، گەورەبوونی فریکانس، وەک. کۆنسرۆڵ ترانسفۆرم، ناکێشەی پایداریی نایکوئیست، چەکی داتا، ناکێشەی نایکوئیست، گۆشە و چاکە، بودە ناکێشە، دەیەکەی سیستەمان، هەمووی لە خولەکی کلاسیکدا دایە.

کۆنترۆڵ مهندسی نوێ بە چەند چەشانەیەوە سیستەمان (MIMO) دەکات، ڕێگای خولەکی، ئایجینڤەلوە و ئایجینڤەکتەرەکان، وەک. لەوەی خۆی گرتەیەکی ئاوی بە شێوازێکی گرتەیەکی چەند چەشانەیەوە بە یەک چەشانەیەوە دەگۆڕێت و بە شێوازێکی ڤێکتۆری دەچێت.

سیستەمانی کۆنترۆڵی خۆکارە زۆرتر بەکاردێنەوە چونکە نیازی کاری خۆکارە نییە. چەشانەی کۆنترۆڵ دەچێتەوە و بە شێوازێکی گەڕانی چەشانەی گەورەبوون. بە بەکاردێنەوەی سیستەمانی خۆکارە بۆ گرنگکردنی کاری، گەڕانی گەورەبوونی چەشانەی گەورەبوون و گەڕانی چەشانەی گەورەبوون.

تاریخی سیستەمانی کۆنترۆڵ

بەکاردێنەوەی سیستەمانی کۆنترۆڵی خۆکارە دەکرێت بە شێوازێکی گەڕانی لە سەردەمە باشوورەکان. چەند چەشانەیەوە چەشانەی گەورەبوون بە شێوازێکی گەڕانی لە سەردەمە یەکەمی BC، لەلایەن یۆنانییەکان و عەرابەکان. بەڵام یەکەم سیستەمی خۆکارە کە واتا دەرکەوت گۆڤەرناڵی فلای بالی واتس لە ١٧٨٨دا، کە ڕاستەوخۆیی ڕێگای گەڕانی. مۆدێلی ماتماتیکی گۆڤەرناڵ بە شێوازێکی گەڕانی لەلایەن مەکسول لە ١٨٦٨. لە ٢٠ەم گەڕانی، لێۆنهارد ئۆیلەر، پیرە سیمون لەپلاس، و یۆزەف فۆریە چەند چەشانەیەوە گەڕانی بۆ مۆدێلی ماتماتیکی. یەکەم سیستەمی خۆکارە کە واتا دەرکەوت گۆڤەرناڵی فلای بالی واتس لە ١٧٨٨دا، کە ڕاستەوخۆیی ڕێگای گەڕانی. گۆڤەرناڵی گۆڤەرناڵ بە شێوازێکی گەڕانی لەلایەن مەکسول لە ١٨٦٨. لە ٢٠ەم گەڕانی، لێۆنهارد ئۆیلەر، پیرە سیمون لەپلاس، و یۆزەف فۆریە چەند چەشانەیەوە گەڕانی بۆ مۆدێلی ماتماتیکی. یەکەم سیستەمی خۆکارە کە واتا دەرکەوت گۆڤەرناڵی فلای بالی واتس لە ١٧٨٨دا، کە ڕاستەوخۆیی ڕێگای گەڕانی. گۆڤەرناڵی گۆڤەرناڵ بە شێوازێکی گەڕانی لەلایەن مەکسول لە ١٨٦٨. لە ٢٠ەم گەڕانی، لێۆنهارد ئۆیلەر، پیرە سیمون لەپلاس، و یۆزەف فۆریە چەند چەشانەیەوە گەڕانی بۆ مۆدێلی ماتماتیکی. یەکەم سیستەمی خۆکارە کە واتا دەرکەوت گۆڤەرناڵی فلای بالی واتس لە ١٧٨٨دا، کە ڕاستەوخۆیی ڕێگای گەڕانی. گۆڤەرناڵی گۆڤەرناڵ بە شێوازێکی گەڕانی لەلایەن مەکسول لە ١٨٦٨. لە ٢٠ەم گەڕانی، لێۆنهارد ئۆیلەر، پیرە سیمون لەپلاس، و یۆزەف فۆریە چەند چەشانەیەوە گەڕانی بۆ مۆدێلی ماتماتیکی. یەکەم سیستەمی خۆکارە کە واتا دەرکەوت گۆڤەرناڵی فلای بالی واتس لە ١٧٨٨دا، کە ڕاستەوخۆیی ڕێگای گەڕانی. گۆڤەرناڵی گۆڤەرناڵ بە شێوازێکی گەڕانی لەلایەن مەکسول لە ١٨٦٨. لە ٢٠ەم گەڕانی، لێۆنهارد ئۆیلەر، پیرە سیمون لەپلاس، و یۆزەف فۆریە چەند چەشانەیەوە گەڕانی بۆ مۆدێلی ماتماتیکی. یەکەم سیستەمی خۆکارە کە واتا دەرکەوت گۆڤەرناڵی فلای بالی واتس لە ١٧٨٨دا، کە ڕاستەوخۆیی ڕێگای گەڕانی. گۆڤەرناڵی گۆڤەرناڵ بە شێوازێکی گەڕانی لەلایەن مەکسول لە ١٨٦٨. لە ٢٠ەم گەڕانی، لێۆنهارد ئۆیلەر، پیرە سیمون لەپلاس، و یۆزەف فۆریە چەند چەشانەیەوە گەڕانی بۆ مۆدێلی ماتماتیکی. یەکەم سیستەمی خۆکارە کە واتا دەرکەوت گۆڤەرناڵی فلای بالی واتس لە ١٧٨٨دا، کە ڕاستەوخۆیی ڕێگای گەڕانی. گۆڤەرناڵی گۆڤەرناڵ بە شێوازێکی گەڕانی لەلایەن مەکسول لە ١٨٦٨. لە ٢٠