Döşəmə Metodları və Qroundlayıcı Transformatorların Parametrləri

Yerləşdirilən Transformer Bölgü Konfiqurasiyaları

Yerləşdirilən transformatorlar bölgü bağlantısı nəzərə alaraq iki növə aid olunurlar: ZNyn (zigzag) və ya YNd. Onların neutral nöqtələri dərhal söndürmə bobinəsi və ya yerləşdirmə rezistoru ilə bağlı ola bilər. Hazırda, zigzag (Z-növ) yerləşdirmə transformatoru, dərhal söndürmə bobinəsi və ya aşağı dəyərlənmiş rezistor vasitəsilə daha geniş istifadə olunur.

1. Z-Növ Yerləşdirmə Transformatoru
Z-növ yerləşdirmə transformatorları neft-dolu və sux diyelektrik versiyalarda mövcuddur. Bunlardan, polimer qumlaşdırılmış sux diyelektrik bir növdür. Strukturilə, standart üçfazlı çekirdeklərli elektrik enerjisi transformatoruna bənzəyir, ancaq hər faza bacında bölgülər iki bərabər dövrə hissəsinə bölünür - yuxarı və aşağı. Bir hissənin sonu digər fazanın bölgüsünün sonu ilə tərs qrupa bağlanır. 

İki bölgü hissəsinin ziddi qrupları var, bu da zigzag konfiqurasiyasında yeni faza yaradır. Yuxarı bölgülərin başlanğıc nöqtələri—U1, V1, W1—uyğun olaraq üçfazlı AC təchizat xətlərinə A, B və C ilə bağlanır. Aşağı bölgülərin başlanğıc nöqtələri—U2, V2, W2—birgə tutularaq neutral nöqtə yaradılır, bu da sonra yerləşdirmə rezistoru və ya dərhal söndürmə bobinəsi ilə bağlı olur, şəkildə göstərilən kimi. Müxtəlif bağlantı üsullarına görə Z-növ yerləşdirmə transformatorları ZNvn1 və ZNyn11 konfiqurasiyalara ayrılır.

Z-növ yerləşdirmə transformatorları ayrıca aşağı dəyərlənmiş bölgü ilə təchiz edilə bilər, adətən yıldız formada və yerləşdirilmiş neutral (yn) ilə bağlıdır, bu onların stansiya servis transformatorları kimi işləməsinə imkan verir.

2. Z-Növ Yerləşdirmə Transformatoru
Z-növ transformatorlarının zigzag bağlantısının üstünlükləri:

1. Bir faza short circuit zamanı, yerləşdirmə səhvləri cərəyanı təxminən üçfazlı bölgülər arasında bərabər paylanır. Hər bir çekirdek bacında olan iki bölgünün manyetik gücləri (MMF) istiqamətləri ziddidir, beləliklə, demping effekti yoxdur, cərəyan özgür olaraq neutral nöqtədən səhvlənmiş xəttə doğru axırılabilir.

2. Faza voltajında üçüncü harmonik komponent yoxdur, çünki zigzag bağlantılı üç-birdən-fazlı transformator bankasında, üçüncü harmoniklər vektorlara bənzər ölçülü və istiqamətdədir. Bölgü düzümündən ötürü, hər fazadakı üçüncü harmonik elektromanyetik güclər bir-birini ləğv edir, bu da nəticədə nəzəri sinusoidal faza voltajını yaratır.

Z-növ yerləşdirmə transformatorunda, eyni çekirdek bacında olan iki yarı-bölgüdən gələn sıfır-sıra cərəyanları ziddi istiqamətlərə axırılır; beləliklə, sıfır-sıra reaktiv direnc çox aşağıdır, və sıfır-sıra cərəyanını qarışdırmır. Onun aşağı sıfır-sıra impedansının prinsipi aşağıdakı kimidir: yerləşdirmə transformatorunun hər üç çekirdek bacında, eyni dövrə sayına malik iki bölgü var, hər biri fərqli faz voltajlarına bağlanır. 

Balanslı müsbət və ya mənfi sıralı üçfazlı voltajlar yerləşdirmə transformatorunun xətt terminalına tətbiq olunduqda, hər bir çekirdek bacında olan MMF, fərqli fazlara bağlı olan iki bölgüdən gələn MMFların vektor cəmidir. Tək-tək çekirdek bacında alınan nəticəvi MMFlar 120°-lik fərq ilə yerləşir, balanslı üçfazlı set yaradır. Tək fazalı MMF hər üç çekirdek bacında bir magnit dairəsi yarada bilər, bu da aşağı magnit direnc, geniş magnit fluktuasiya, yüksək induksiya EMF və beləliklə çox yüksək manyetikləşmə impedansına səbəb olur.

 Ancaq, sıfır-sıra voltaj üçfazlı xətt terminalına tətbiq olunduqda, hər bir çekirdek bacında olan iki bölgüdən gələn MMFlar ölçülərdə bərabər, amma istiqamətlərində ziddidirlər, nəticədə hər bir bacda sıfır nəticəvi MMF olur—beləliklə, üç çekirdek bacında sıfır-sıra MMF yoxdur. Sıfır-sıra MMF yalnız tank və ətraf ortam vasitəsilə yolunu tamamlaya bilər, bu da çox yüksək magnit direnci təmin edir; nəticədə, sıfır-sıra MMF çox aşağıdır, bu da sıfır-sıra impedansın çox aşağı olmasını səbəb olur.

3.Yerləşdirmə Transformator Parametrləri
Dərhal söndürmə bobinəsi yerləşdirmə kompensasiyası ilə təchiz edilən dağıtım şəbəkələrinin tələblərini ödəmək, həmçinin IEE-Business stansiya yükü və aydınlatma ehtiyacını ödəmək üçün Z bağlantılı transformatorlar seçilir, və yerləşdirmə transformatorunun əsas parametrləri razılasdırılmalıdır.

3.1 Nominativ Kapasite
Yerləşdirmə transformatorunun ilk tərəfindəki kapasitesi dərhal söndürmə bobinəsinin kapasitesi ilə uyğun olmalıdır. Standart dərhal söndürmə bobinə kapasitesi qiymətlərindən istifadə edərək, yerləşdirmə transformatorunun kapasitesinin dərhal söndürmə bobinəsinin kapasitesinin 1.05–1.15 dəfəsi olmasına tövsiyə olunur. Məsələn, 200 kVA dərhal söndürmə bobinəsi 215 kVA yerləşdirmə transformatoru ilə cütləşdirilə bilər.

3.2 Neutral Nöqtə Kompensasiya Cərəyanı
Bir faza səhvin zamanı transformatorun neutral nöqtəsindən keçən cəmi cərəyan

Bu düsturda:

U dağıtım şəbəkəsinin xətt voltajıdır (V);
Zx dərhal söndürmə bobinəsinin impedansıdır (Ω);
Zd yerləşdirmə transformatorunun asılı sıfır-sıra impedansıdır (Ω/faza);
Zs sistem impedansıdır (Ω).

Neutral nöqtə kompensasiya cərəyanının müddəti dərhal söndürmə bobinəsinin davamlı işləmə müddətinə bərabər olmalıdır, bu 2 saat kimi təyin olunur.

3.3 Sıfır-dərəcəli impedans
Sıfır-dərəcəli impedans qazma transformatorunun əsas parametri və tək faza yerləşmə həddi aralığını məhdudlaşdıran röle himayəsi quraşdırması üçün çox vacibdir. Zigzag (Z-növü) qazma transformatorları, ikinci vitrinin olmayanlar və yıldız/açık delta birləşməsinə malik olanlar, ancaq bir impedansa - sıfır-dərəcəli impedansa sahibdirlər ki, bu, istehsalçıların enerji sənayesi tələblərinə cavab verməsinə imkan verir.

3.4 Zərurlar
Zərurlar, qazma transformatorlarının vacib performans parametridir. İkinci vitri ilə donatılmış qazma transformatorları üçün boş yüklü zərur, eyni reytinqli iki vitrilik transformatorla müqayisə edildiyində ekvivalent edilə bilər. Yüklü zərurlar haqqında isə, ikinci tərəf tam yük altında işləyəndə, başqa tərəf nisbətən hafif yük altına gəlir; beləliklə, onun yüklü zəruru, eyni ikinci tərəf kapasitəsi olan iki vitrilik transformatora nisbətən aşağıdır.

3.5 Temperatur yüksəlişi
Milli standartlara görə, qazma transformatorlarının temperatur yüksəlişi aşağıdakı kimi tənzimlənir:

1. Reytinqli davamlı cürənt altında olan temperatur yüksəlişi, ümumi elektrik enerjisi transformatorları və ya çiməri transformatorlar üçün milli standartda göstərilən qaydalara uyğun olmalıdır. Bu, ikinci tərəfin tez-tez yüklü olduğu qazma transformatorlarına əsasən tətbiq olunur.

2. Qısa müddətli yük cürənti 10 saniyəni aşmamalıdır (bu, adətən nötral nöqtənin rezistora bağlanmasından sonra baş verir), temperatur yüksəlişi, qısa circuit şərtləri altında elektrik enerjisi transformatorları üçün milli standartda göstərilən limitlərə uyğun olmalıdır.

3. Qazma transformatoru, dəhliz söndürmə bobini ilə birlikdə işləyəndə, onun temperatur yüksəlişi, dəhliz söndürmə bobinin temperatur yüksəlişi tələblərinə uyğun olmalıdır:

• Davamlı reytinqli cürənti daşıyan vitrinlər üçün, temperatur yüksəlişi 80 K-a məhdudlaşır. Bu, əsasən yıldız/açık delta birləşməsinə malik qazma transformatorlarına tətbiq olunur.

• Maksimum cürənt müddəti 2 saat (rejtinqli cürənt üçün göstərilən) olan vitrinlər üçün, icazə verilən temperatur yüksəlişi 100 K-dır. Bu şərt, çoxsaylı qazma transformatorlarının iş rejiminə uyğundur.

• Maksimum cürənt müddəti 30 dəqiqə olan vitrinlər üçün, icazə verilən temperatur yüksəlişi 120 K-dır.

Bu qaydalar, ən çətin iş rejimlərində vitrinlərin qızgın nöqtəsi temperaturunun 140 °C-dən 160 °C-ə qədər aşmaması üçün təmin edilmişdir, bu da təhlükəsiz izolyasiya işləməsini təmin edir və izolyasiya ömrünün ciddi azalmasına mane olur.