AC Potensiometr

Tərif

Bilinməyən elektrik potensial kuvvetini (emf) məlum emflə müqayisə edərək onun fazasını və həcmindən ölçən potensiometr AC potensiometri adlanır. AC potensiometrinin işləmə prinsipi DC potensiometrinin ilə eynidir, yəni bilinməyən voltaj məlum voltajla müqayisə edilir. İki dəyər bərabər olduğunda, galvanometr sıfır nöqtəsini göstərir və beləliklə, bilinməyən emfin dəyəri alınır.

AC potensiometrinin işləməsi DC potensiometriyə nisbətən daha mürəkkəbdir. Onun işləməsi üçün nəzərə alınması lazımi olan əsas faktorlar aşağıdakılardır:

• AC potensiometrində, cürəmin və olculan voltajın dəqiq dəyişən dəyəri və dalğalı forması eyni olmalıdır. Bu səbəbdən, AC potensiometrində potensial, ölçülən cürəm və ya voltajın eyni mənbədən alınır.

• AC potensiometrinin sürüşmə lifi və direnç bobinində induktiv olmayan elementlərdən istifadə edilir, bu da oxuma xətalərini azaldır.

• AC potensiometrinin oxunuşları xarici maqnit sahələri tərəfindən təsirlənir, bu səbəbdən ölçmə zamanı bu sahələr ləğv edilir.

• Qüvvə mənbəsi sinusoid və harmoniklərsiz olmalıdır, çünki harmoniklərin varlığı tarazlıq qazandırmanı çətinləşdirir.

AC Potensiometrlərin Növləri

AC potensiometrləri onların skalaları və diyalamları tərəfindən ölçülən dəyərlərə görə sinifləndirilir. AC potensiometrləri geniş olaraq aşağıdakı kimi sinifləndirilə bilər:

Polar Növ Potensiometr

Koordinat Növ Potensiometr

Koordinat növ potensiometri iki skala ilə donulub, bu skalalar bilinməyən voltajın fazaya uyğun komponenti V1 və kvadratur komponenti V2-ni oxumaq üçün istifadə olunur. Bu iki voltaj bir-birinə 90° faza fərq edir. Potensiometr V1 və V2-nin mənfi və müsbət dəyərlərini oxumağa və bütün bucaqları 360°-dək örtməyə qurulub.

Potensiometrin Tətbiqləri

AC potensiometri müxtəlif sahələrdə geniş tətbiq tapır. Onun əsas tətbiqləri aşağıdakı kimi aydınlaşdırılır:

1. Voltmetrin Kalibrlənməsi

AC potensiometri 1.5V-dən aşağı olan voltajları doğrudan ölçə bilir. Daha yüksək voltajları ölçmək üçün ya volt qutusu nisbətindən istifadə edə bilər, ya da potensiometrlə ardıcıl bağlanan iki kondansator istifadə edilə bilər.

2. Ampermetrin Kalibrlənməsi

Alternativ cürəmin ölçməsi potensiometrlə birgə induktiv olmayan standart rezistor istifadə edilərək yerinə yetirilə bilər.

3. Wattmetr və Enerji Metr Testləri

Wattmetrlər və enerji metrlərin testləmə siqnalları DC ölçmələrində istifadə olunanlara bənzəyir. Potensiometrə fazada dəyişiklik edən transformator bağlanır və beləliklə, voltaj və cürəm müxtəlif enerji faktorlarında dəyişdirilə bilər.

4. Bobinin Öz Reaktiv Direçsinin Ölçməsi

Ölçülən bobinə standart reaktiv direç seriyada bağlanır.

5. Digər Tətbiqlər

AC potensiometri mühəndislik ölçmələrində 0.5%-1% aralığında dəqiqlik tələb edilən hallarda mühüm rol oynayır. Həmçinin, voltajın iki komponentə ayırılması tələb edilən hallarda istifadə olunur. Bu alət magnitik testlər və instrument transformatorlarının dəqiqlikli kalibrlənməsində yüksək dəqiqlikli nəticələr verir, bu da onu elektrik mühəndisliyinin xüsusi sahələrində əsas vasitə edir.

Bu növ potensiometrində, bilinməyən voltajın həcmi bir skaladan, faza bucağı isə ikinci skaladan oxunur. Quraşdırma 360°-dək faza bucaqlarının oxunmasına imkan verir. Voltaj V∠θ şəklində oxunur.