بامپای وکیووم دهگرێکیە کە مۆلکی گازی لە خانەیەکدا یان ئامارەکەدا دەڕیزێتەوە، بۆ دروستکردنی وکیوومی پارچەیی یان تەواو. بامپای وکیووم زۆر بەکاردێت لە شوێنە جیاوازەکان و زانستی ژمارەیەکی چوارچوبەکان، وەک هەواڵی ژمارەیەکی چوارچوبەکان، الکترۆنیک، مێتانورجی، کیمیا، مەدیک، و بایۆتکنۆلۆجی. بامپای وکیووم هەروەها بەکاردێت بۆ کاربردنی هەندێک لە کارەکان وەک پاککردنەوەی وکیووم، فۆرمینگی وکیووم، کۆتینگی وکیووم، چێشانکردنی وکیووم، و فیلترکردنی وکیووم.
لەم نووسینەدا، ئێمە دەبێتە سەبارەت بە چییەکانی بامپای وکیووم، چۆن دەخاتنە کار، چییەکانی سەرەکی و چەند چەندییەکانی، و چەند چەند کاریەکی نموونەییەکانی.
بامپای وکیووم پێناسە دەکرێت وەک دهگرێکی کە فشاری لە خانەیەکدا یان ئامارەکەدا دەکەوتەوە بە دەڕاندنی مۆلکی گازی لەوێ. ڕێکخراوی وکیوومی کە بەکاردێت بە بامپای وکیووم پێکهاتووە پێکهاتووە لەسەر چەند فاکتۆرێک، وەک پێکهاتووی بامپا، چەند چەندی گازی کە دەکەوتەوە، حجمی خانە، گەرمی گاز، و رێکخراوی سیستەم.
یەکەم بامپای وکیووم لە ساڵی ١٦٥٠ لەلایەن ئۆټۆ فۆن گوێریکە داکرێت. ئەویش دهگرێکی خۆی دەردەکرد بە دەکرێتنی دوو چەپی کە بە بامپای خۆی دەکەوتەوە و دواتر بەیەکدا دەربەستراوە. ئەویش دەردەکرد کە گەڕانی هەندێکی ئاسووداری هەتا ناتوانیان پاشکەوت بکەوێت بەهۆی فشاری هەوا لەسەریان. دواتر، رۆبێرت بۆیل و رۆبێرت هۆک دەستی خۆیان بە پێکهاتوونی گوێریکە دەردەکرد و تاقیکردنەوەی یەکەکانی وکیووم دەکرد.
سهعیدان چییەکانی سەرەکییەکانی بامپای وکیووم:
فشاری دەرهکەوت
ڕێکخراوی وکیووم
شێوەی کارکردن
فشاری دەرهکەوت فشارێکیە کە لە دەرهکەوتی بامپادا پێشبینی دەکرێت. دەتوانێت بەشێوەیەکی یەکسان بێت یان کەمتر لە فشاری هەوا. بامپای وکیووم گونجاوەکان بە فشاری دەرهکەوت گونجاو بن. بەکاردێت، بامپای کە فشاری زۆر کەمی هەیە بۆ دروستکردنی وکیوومی زۆر باش. بۆ نموونە، بۆ دروستکردنی وکیوومی زۆر باشی ١٠-٤ یان ١٠-٧ تۆر (یەکەی فشار)، فشاری دەرهکەوتی کەمی بامپا پێویستە.
هەندێک بامپای وکیوومی فشاری زۆر باش پێویستی بامپای پشتگیری هەیە بۆ پاککردنی فشاری کەم لە پێش خۆیان بێت. بامپای پشتگیری دەتوانێت بەشێوەیەکی تری بامپای وکیووم بێت یان کۆمپرسۆر. فشاری کە لەلایەن بامپای پشتگیری دروست دەکرێت دەنێینە فشاری پشتگیری یان فشاری پێش.
ڕێکخراوی وکیووم فشاری کەمترینیە کە لە خانە یان ئامارەکەدا دەکرێت بە بامپای وکیووم دروست بکرێت. دەتوانێت بەشێوەیەکی تری فشاری نهێنی یان فشاری پێش بێت. بە تەوەری، نامەکەی بە وکیوومی ئەمڕۆک (فشاری سفر) دروستکردن لە خانەدا ناتوانرێت بەسەرکەوتوویی بکرێت، بەڵام بە پێکهاتووی ڕاستی دەتوانرێت فشاری زۆر کەمی ١٠-١٣ تۆر یان کەمتر دروست بکرێت.
ڕێکخراوی وکیوومی کە لەلایەن بامپای وکیووم دروست دەکرێت پێکهاتووە لەسەر چەند فاکتۆرێک، وەک پێکهاتووی بامپا، چەند چەندی گازی کە دەکەوتەوە، حجمی خانە، گەرمی گاز، و رێکخراوی سیستەم.
شێوەی کارکردن پێناسە دەکرێت وەک ڕێژەی کە بامپا دەتوانێت مۆلکی گاز لە خانە یان ئامارەکەدا لە فشارێکی دیاریکراو بکەوتەوە. بە یەکەی حجمی کاتەوە پێشبینی دەکرێت، وەک لیتر لە خولەک (L/s)، فیتی کەبوو لە خولەک (CFM)، یان مێتری کەبوو لە کاتی (m٣/h). شێوەی کارکردن هەروەها دەنێینە کەشەی کار یان ئابووری.
شێوەی کارکردن پێکهاتووە لەسەر چەند فاکتۆرێک، وەک پێکهاتووی بامپا، چەند چەندی گازی کە دەکەوتەوە، فرقی فشار لە ناوەڕاست و دەرهکەوتی بامپا، و کۆنډوکتەنسی سیستەم.
هەندێک چەند چەندییەکی بامپای وکیووم لە بازاردا هەیە. دەتوانن بە دوو چەندییەکی سەرەکی بۆشێنبن: بامپایەکانی دەکرێتەوە و بامپایەکانی کینێتیک.
بامپایەکانی دەکرێتەوە کار دەکەن بە دەکرێتنی حجمی گازی دیاریکراو لە ناوەڕاست و دواتر بە فشاری زۆر باش لە دەرهکەوت. دەتوانن وکیوومی کەم تا ناوەڕاست (١٠-٣ تۆر) دروست بکەن. چەند چەند نموونەییەکی بامپایەکانی دەکرێتەوە:
بامپایەکانی وانی رۆتەری
بامپایەکانی پیستۆن
بامپایەکانی دایافرەم
بامپایەکانی کرەو
بامپایەکانی سکرۆڵ
بلۆوەکانی رۆۆتز
بامپایەکانی وانی رۆتەری یەکێک لەو چەند چەندییەکانی بەکاردێت بە بەشێوەیەکی زۆری بامپایەکانی دەکرێتەوە.
ئەمانە پێکهاتووە لە ڕۆتەرێکی سیلندری بە وانەکانی رادیالی کە لەناوەوەی ڕۆتەردا دەکەوتەوە و دواتر لەناوەوەی ستاتۆردا دەڕوات. وانەکان خانەیەکان دەکەن کە لەناو ڕۆتەر و ستاتۆردا دەگۆڕێتەوە. وەک یەکێک لە خانەکان لە ناوەڕاست بۆ دەرهکەوت دەڕوات، گازی فشاری کەم دەکەوتەوە و دواتر بە فشاری زۆر باش دەکەوتەوە و دواتر بە دەرهکەوت دەڕوات.
بامپایەکانی وانی رۆتەری دەتوانن بە شێوەیەکی ئۆیلی یان خۆشەوی بکار بێنرێن.
بامپایەکانی وانی رۆتەرییەکانی ئۆیلی ئۆیل بەکاردێت بەشێوەیەکی لوبریکانت و سیلەنت بە نێو وانەکان و ستاتۆر. ئۆیل هەروەها یارمەتی دەدات بۆ خۆگەڕان و دەکەوتەوەی چەندێکی مۆلکی گاز لە سیستەم. بامپایەکانی وانی رۆتەرییەکانی خۆشەوی ئۆیل نەکەوتەوە بەڵکو بە بەکاردێت لە خواردنی چەند موادەکانی تر یان کۆتینگ بۆ کەمکردنەوەی گەڕان و خواردن بە نێو وانەکان و ستاتۆر.
بامپایەکانی وانی رۆتەری دەتوانن وکیوومی ١٠-٣ تۆر دروست بکەن بە شێوەیەکی ٠.٥ ـ ١٠٠٠ L/s.
بامپایەکانی پیستۆن یەکێک لەو چەند چەندییەکانی بامپایەکانی دەکرێتەوە کە بەکاردێت لە پیستۆنەکان بۆ دەکرێتنی گاز لەناو سیلندرەکان. پیستۆنەکان دەڕوات لەناوەوەی سیلندرەکان کە لە د
