DC jeneratorda armatur reaksiya

Armatür Reaksiyasının Tanımı və Manyetik Sahənin Təsiri

Tanım: Armatür reaksiya asosan armatür manyetik sahəsi və əsas sahə arasındakı münasibəti təsvir edir, xüsusilə armatür fluxunun əsas sahə fluxunu necə təsirlədiyini xarakterizə edir. Armatür manyetik sahəsi dəmiri keçirən armatür kənarları tərəfindən yaradılır, əsas sahə isə manyetik qutb tərəfindən qalvandlaşdırılır. Armatür fluxu əsas sahə fluxuna iki əsas təsir göstərir:

• Əsas Sahənin Deyformasiyası: Armatür reaksiya əsas sahə fluxunun cəbr edilməsinin mekan təsirini yaratır;

• Əsas Sahənin Zayıflaması: Eyni zamanda əsas sahə fluxunun amplitudunu azaldır.

Yük Qaldırmama Şərtində İki Qutbulu DC Jeneratorunda Manyetik Sahənin Dağılımı

Aşağıdaki şəkildə göstərilən iki qutbulu DC jeneratora baxaq. Jeneratordan yük qaldırmama şərtində (yəni, armatür cərəyanı sıfırdır) işın içində yalnız əsas qutbların manyetomotiv kuvveti (MMK) mövcuddur. Əsas qutbların MMK tərəfindən yaratılan manyetik flux simmetrik olaraq manyetik ox boyunca paylanır, bu oksa şimal və cənub qutbları arasında təyin edilən mərkzi xətt kimi tanımlanır. Şəkildəki ox əsas manyetik flux Φₘ istiqamətini göstərir. Manyetik nötral ox (və ya sath) bu manyetik flux oxuna perpendikulyardır.

MNA həndəsi nötral ox (GNA) ilə üst-üstə düşür. DC maşınlarının fırçaları həmişə bu oxda yerləşdirilir və beləliklə bu ox kommutasiya oxu adlanır.

Dəmiri Keçirən Armatür Kənarlarının Manyetik Sahə Analizi

Sadəcə armatür kənarlarında cərəyan keçir, əsas qutblarda heç bir cərəyan olmadığı hadisəni nəzərə alaq. Bir qutb altında olan bütün kənarlar üçün cərəyan istiqaməti eynidir. Fırlanma Sağı El Prinsipi tərəfindən induksiya edilən cərəyan istiqaməti, kənarlar tərəfindən yaratılan flux istiqaməti isə Şampana Xətti Prinsipi ilə müəyyənləşdirilir.

Sol tərəfdəki armatür kənarlarındakı cərəyan kağızın içərisinə gedir (dairə daxilində çaprazla işarə olunmuşdur). Bu kənarların MMK-ları birləşərək aşağı istiqamətli nəticəvi flux yaratır. Eyni şəkildə, sağ tərəfdəki kənarlardakı cərəyan kağızdan dışarı gedir (dairə daxilində nöqtə ilə işarə olunmuşdur), onların da MMK-ları aşağı istiqamətli flux yaratır. Beləliklə, hər iki tərəfdən gələn kənarların MMK-ları birləşərək aşağı istiqamətli nəticəvi flux yaratır, bu da yuxarıdakı şəkildə armatür kənarlarından yaranan flux Φₐ oxu ilə göstərilmişdir.

Aşağıdaki şəkil hemi əsas sahə cərəyanını hemi də armatür cərəyanını ehtiva edən hadisəni göstərir.

Elektrik Maşınlarında Armatür Reaksiyasının Təsiri

Yük qaldırmama rejimində, maşında iki manyetik flux mövcuddur: armatür fluxu (armatür kənarlarındakı cərəyanlar tərəfindən yaradılır) və sahə qutbu fluxu (əsas sahə qutbu tərəfindən yaradılır). Bu fluxlar birləşərək nəticəvi flux Φᵣ yaratır, bunu yuxarıdakı şəkil göstərir.

Sahə fluxu armatür fluxu ilə etkileşdikdə, deyformasiya baş verir: N-qutbun üst qonşusu və S-qutbun alt qonşusundakı flux yoğunluğu artır, N-qutbun alt qonşusu və S-qutbun üst qonşusundakı flux yoğunluğu azalır. Nəticəvi flux jeneratorda fırlanma istiqamətinə doğru köçür, manyetik nötral ox (MNA)—həmişə nəticəvi fluxa perpendikulyardır—uyğun olaraq köçür.

Armatür Reaksiyasının Başlıca Təsirleri:

• Flux Yoğunluğunun Asimetriyası

• Armatür reaksiya qutbun bir yarısında flux yoğunluğunu artır, digər yarısında azaldır.

• Ümumi qutb fluxu bir qədər azalır, terminal voltajı azaldır—buna demanetizasiya effekti deyilir.

• Flux Dalğası Deyformasiyası

• Nəticəvi flux manyetik sahəni deyform edir.

• Jeneratorda MNA nəticəvi fluxla birgə köçür, motorlarda isə nəticəvi fluxa zidd istiqamətdə köçür.

• Kommutasiya Problemləri

• Armatür reaksiya nötral zonada flux yaratır, bu da kommutasiya problemlərinə səbəb olan gerilimlər yaratır.

• Nötral Oxun Tərifləri

• MNA indiki EMF sıfıra bərabər olduğu oxdur.

• Həndəsi nötral ox (GNA) armatür özünü simmetrik olaraq yarıyarına bölür.