چه شت گرنی، ولتاژ، کارنت، ریزیستانس یا فریکانس بە پێشەوەی خطرەکانی توانە؟
Kurdaşînên elektrikyayê li ser ku şeriyek, çavkaniyek, peyvandiya ve teqetina herdu pêkhat dibe, lê emsaliyeta wan di navbera cihazan de vekir dibin. Têkildana rolê ya her parametreyek di kewandanan elektrikyayê de yeter e ku têgeldarên potansiyel ên bêdil bikin. Ji ber ku wan dikarin destpêk kirin:
Şeriyek (Voltage)
Pêşnûmûn: Şeriyek dema ku çavkan derveyeke yên kevîrê ye.
Emsaliyêt: Şeriyek gir û dema ku hêz more ji bo derveyeke çavkan dike. Dema ku şartên jêrîn bin, şeriyekê gir û, tehdidek şokê elektrikyayê zêdetir dike. Lêm, şeriyekê gir tenê nabe ku şokê elektrikyayê sereke bike, lê dema ku çavkan bi rêjiyekê gir derveyeke din, şokê elektrikyayê sereke bike.
Çavkan (Current)
Pêşnûmûn: Çavkan dema ku biha qeytebêr derveyeke yên kevîrê yanên birîkarê da.
Emsaliyêt: Çavkan parametrê ek pirînî ye ku şokê elektrikyayê werine. Cismi insan li ser çavkan çendkirîn e, û çavkanên bicik (wisa hejmarên milliampere) dikarin girtîlên biçînin, ku çawa xwe biguherîne. Çavkanên ku ji hêsanên yekem re çendkirin (wisa 100 mA) dikarin dilê werin û vêgerînên sereke bike. Buna, di derbarê şokê elektrikyayê de, çavkan yekemîn parametrên herêmî ye.
Peyvand (Resistance)
Pêşnûmûn: Peyvand dema ku çavkan derveyeke yên kevîrê yêkerê.
Emsaliyêt: Peyvandê cismi insan (terî, girtîl, ...) li ser çavkan derveyeke yên kevîrê yêkerê. Terî xerîf peyvandê gir û terî nexristî peyvandê bicik e. Dema ku şeriyekê wekheviye, kîsa ku terî yê nexristî yê, çavkan derveyeke yên kevîrê yêkerê. Buna, têkildana peyvandê yekemîn li ser şokê elektrikyayê ye.
Teqetin (Frequency)
Pêşnûmûn: Teqetin dema ku çavkan derveyeke yên kevîrê yêkerê per sedek.
Emsaliyêt: Li ser çavkan derveyeke yên kevîrê, teqetin da hêzê şokê elektrikyayê yêkerê. Teqetinên 50 Hz-60 Hz li ser cismi insan hêzê sereke bike, çunda li ser teqetinên wê yê kerê dilê werin. Di dawiyê de, çavkan derveyeke yên kevîrê nabe dilê werin, lê dikarin ji bo baş vêgerînên sereke bike (wisa girtîlên biçînin).
Birçarastkirina Giştî
Di derbarê şokê elektrikyayê de, hêzê çavkan, şeriyek, peyvand û teqetin yekemîn li ser şokê elektrikyayê yêkerê:
Şeriyek û Çavkan: Şeriyekê gir û çavkan derveyeke yên kevîrê yêkerê, buna şokê elektrikyayê zêdetir bike.
Peyvand: Peyvandê cismi insan li ser çavkan derveyeke yên kevîrê yêkerê.
Teqetin: Teqetinê çavkan derveyeke yên kevîrê li ser şokê elektrikyayê yêkerê.
Awendekarî
Planandina Bexwestar: Li ser planandina cihazên elektrikyayê, şeriyek, çavkan û teqetinê kontrol bikin, ku şokê elektrikyayê rîzekin.
Percamên Pêşangirî (PPE): Destpêk kirina percemên pêşangirî (wisa heste û çizme insulasyon) peyvandê cismi insan zêdetir bike û şokê elektrikyayê rîzekin.
Ferhenga û Tarbiyaya: Ferhenga va bikin ku karberên cihazên elektrikyayê têkildana şeriyek, çavkan, peyvand û teqetin û li ser şokê elektrikyayê yêkerê bikin.
Parvekirina
Hêzê şeriyek, çavkan, peyvand û teqetin di derbarê şokê elektrikyayê de yekemîn li ser şokê elektrikyayê yêkerê. Li ser şokê elektrikyayê, çavkan parametrê ek pirînî ye, çunda li ser şokê elektrikyayê yêkerê. Şeriyek, peyvand û teqetin da hêzê şokê elektrikyayê yêkerê. Têkildana parametreyan û li ser şokê elektrikyayê yêkerê yeter e ku têgeldarên potansiyel ên bêdil bikin.
