چەند جۆری قانونی نیوتن هاتوونت؟

Qanûnên Newtonî yên Çavkaniyê

Sê qanûnên çavkaniyê ya Newton pêşbazên mekanîk klasîk in, ku wan wergerên di navbera dixwazên de bêrên biguherînin. Ji ber vê yekê, sê qanûnên çavkaniyê ya Newton bi terîfên detayî hene:

Yekêm Qanûna Newton (Qanûna Xezdariyê)

Navber: Bir obje ku di şewitandeyê de ye, di şewitandeyê de da, û bir obje ku li ser xet standartda hargirra dike, li ser xet standartda hargirra dike, her dem ê ku wekheviya derveyî ne bike.

Terîf:

• Xezdariya: Mînakên objeyê ku biguherîne ji rengiyan wekhevîyan dike hejmare xezdariya.

• Wekheviya Derveyî: Tenaha wekheviya derveyî digire ku rengiyan wekhevîyan objeyê biguhere.

• Serok: Her dem ê ku bir otobus hatine, mezal lê zor dike ku bi xet standartda hargirdin.

Duêm Qanûna Newton (Qanûna Dînamîk)

Navber: Hargirdina objeyê bi gava net wekheviya ku ser objeya wê îfirandin û bi hergiriyê objeyê têketin. Bî matematîk, ev ê nivîsandin F=ma, ku $\mathrm{<span\; style="font-family:\; arial,\; helvetica,\; sans-serif;\; font-size:\; 16px;"><br></span>}$F wekheviya net e, $\mathrm{<span\; style="font-family:\; arial,\; helvetica,\; sans-serif;\; font-size:\; 16px;">m\; mînak\; objeyê\; e,\; û </span>}$ $\mathrm{<span\; style="font-family:\; arial,\; helvetica,\; sans-serif;\; font-size:\; 16px;"><br></span>}$a hargirdina objeyê e.

Terîf:

• Wekheviya Net: Hiça wekheviyan ku ser objeya wê îfirandin.

• Hargirdina: Rezanda biguherîne vanasîna.

• Mînak: Pirsgirêka objeyê ji bo hargirdina; piştî mînaka zêde, hargirdina ku wekheviya yekem bikin dikare were.

• Serok: Di dem ê ku divê objeyê bi mînakê bihêman û objeyê bi mînakê nîşan bikin, objeyê bi mînakê nîşan bikin hargirdin.

Sêyêm Qanûna Newton (Qanûna Wekheviya û Rewak)

Navber: Ji bo her wekheviya, wekheviya rewak û barabarkirî ye. Wekheviya wekheviya û rewak yên du objeyên dixwaziyan heme ew barabar di girêdayê, paqosîn di rengê, û di rasteyek din de dike.

Terîf:

• Wekheviya Wekheviya û Rewak: Wekheviya wekheviya û rewak heme ew ji bo pirsgirêka objeyên din dike.

• Barabarî Girêdayî: Girêdayên wekheviya wekheviya û rewak heme ew barabar in.

• Paqosîn Reng: Rengên wekheviya wekheviya û rewak heme ew paqosîn in.

• Rasteyek Din: Her du wekheviya di rasteyek din de dike.

• Serok: Di dem ê ku bir roket hatine, wekheviya ku ser gazên hatine îfirandin, wekheviya rewak û barabarkirî dike ku roketê bi rasteyek din hatine.

Pergal

1. Yekêm Qanûna Newton: Objeya di şewitandeyê de yada li ser xet standartda hargirra dike, her dem ê ku wekheviya derveyî ne bike.

2. Duêm Qanûna Newton: Hargirdina objeyê bi gava net wekheviya û bi hergiriyê objeyê têketin, ji bo F=ma.

3. Sêyêm Qanûna Newton: Ji bo her wekheviya, wekheviya rewak û barabarkirî ye, di objeyên din de û di rasteyek din de dike.

Ev qanûnan tenaha ji bo serokên fizîk, an jî di endamî, havayi, navberiya, û polî firotan de, wekheviya navendekar dike. Evê dilêk dike ku agahdarên serokî saz be.